Ekologiczne barwienie pisanek

26-03-2013

pisankiZa oknem śnieg i mróz, pogoda nadal płata figle. Wydawać by się mogło, że pora ubierać choinkę, ale nie – już za kilka dni Święta Wielkanocne! Co najbardziej Wam się z nimi kojarzy? Podniosła atmosfera? Kurczaki, baranki, słodkie mazurki? Spędzanie wolnego czasu w wesołym, rodzinnym gronie? Dzisiaj zajmiemy się jednym z najważniejszych wielkanocnych symboli – pisankami, których nie może zabraknąć w wielkanocnym koszyku.

Trochę historii 

Najstarsze pisanki pochodzą z terenów sumeryjskiej Mezopotamii, a sam zwyczaj malowania jajek znany był w czasach Cesarstwa Rzymskiego.

Na ziemiach polskich pisanki pojawiły się prawdopodobnie pod koniec X wieku – odnaleziono je podczas wykopalisk archeologicznych w pozostałościach grodu na opolskiej wyspie Ostrówek. Wzór rysowano najpierw woskiem, a następnie wkładano jajka do barwnika, którym najczęściej były łupiny cebuli lub ochry – nadawały skorupkom brunatnoczerwoną barwę. W procesie chrystianizacji pisankę włączono do elementów symboliki wielkanocnej – są znakiem życia, budzącej się po zimie przyrody, a także nadziei wynikającej z wiary w zmartwychwstanie Chrystusa.

Co ciekawe, dawniej zdobieniem jaj zajmowały się wyłącznie kobiety – mężczyźnie wówczas nie wolno było wchodzić do izby. Jeśliby się tak zdarzyło, odczyniano urok, który intruz mógł rzucić na pisanki.

Pisanka a kraszanka

Czym różnią się te dwie formy kolorowych jajek?

Kraszanki (nazwane też malowankami lub byczkami) powstają przez gotowanie jajka w wywarze barwnym, dawniej uzyskiwanym wyłącznie ze składników naturalnych. Pisanki z kolei mają różnobarwne desenie. Powstają przez rysowanie (dawniej „pisanie” – stąd nazwa) na skorupce gorącym roztopionym woskiem, a następnie zanurzenie jajka w barwniku. Jako narzędzi do pisania używano szpilek, igieł, kozików, szydeł, słomek i drewienek.

Naturalne barwniki

pisanki2Choć w sklepach znaleźć możemy ogromny wybór barwników, naklejek i innych ozdób, warto sięgnąć po tradycyjne, ekologiczne sposoby barwienia jajek, stosowane przez nasze babcie. Najlepiej sprawdzą się jaja o śnieżnobiałych skorupkach, na których kolor będzie najbardziej intensywny.

Metody barwienia jajek

Są dwie metody barwienia jajek.

Pierwsza to metoda „na gorąco”. Polega na tym, że jajka gotujemy w wodzie razem z barwnikami – uzyskany w ten sposób kolor jest tym bardziej intensywny, im dłużej trwa samo gotowanie. Ugotowane jaja wykładamy na ręcznik kuchenny i osuszamy.

Stosując metodę „na zimno” najpierw musimy ugotować osobno jajka i barwnik, a dopiero potem je ze sobą połączyć. Aby uzyskać kolor, trzeba moczyć jajka w barwniku kilka, a nawet kilkanaście godzin – zazwyczaj uzyskany efekt jest delikatniejszy niż w przypadku metody „na gorąco”.

Zarówno w jednym, jak i drugim przypadku, warto dodać do wody kilka łyżek octu – dzięki temu kolor na skorupkach będzie nieco trwalszy.

Jak uzyskać kolor?

Naturalne kolory skorupek uzyskać można bardzo łatwo – większość potrzebnych do tego składników znajdziemy w naszej kuchni.

Biały – ugotowane na twardo jajka wkładamy na krótko do wody z dodatkiem octu;
Żółty – kurkuma, curry, liście brzozy i olchy, kora młodej jabłoni, drewno morwy, suszone kwiaty jaskrów polnych, trzcina, rumianek, suche łupinki cebuli oraz igły modrzewiowe;
Złoty – łupiny orzecha włoskiego i łupiny z cebuli (cebuli musi być więcej niż orzecha), wywar z kwiatków nagietka i kurkumy;
Pomarańczowy – sok z marchwi, dynia;
Jasno czerwony – żurawina, mrożone maliny;
Czerwony – łuski czerwonej cebuli, kora dębu, kora kruszyny, szyszki olchowe, owoce czarnego bzu, suszone jagody, wywar z czerwonych buraków z kroplą octu, kwiaty hibiskusa z odrobiną soku z cytryny, wywar z krokusa;
Różowy – sok z buraka (jeśli sok mocno rozcieńczymy wodą wyjdzie nam jasny różowy, jeśli długo pomoczymy w czysty soku uzyskamy kolor czerwony);
Fioletowy – płatki ciemnej (czarnej) malwy, owoce tarniny i czarnego bzu, mieszanie koloru czerwonego i niebieskiego;
Niebieski – owoce tarniny, borówka amerykańska; Granatowy – pokrojone liście czerwonej kapusty i kilka kropli octu, wywar z hibiskusa i szczyty sody oczyszczonej;
Jasno zielony – szpinak; Zielony – młoda trawa, pokrzywa, szczypiorek, liście barwnika, młode zboża (np. żyto), kora brzozowa, wywar z jemioły, suszone kwiaty fiołka, wywar z widłaka, ozimina;
Brązowy – świeże łupiny orzecha włoskiego, igły jodłowe lub duża ilość łupin z cebuli, esencja z herbaty; Ciemny brązowy – liście dębu i olchy, mocny wywar z kawy;
Czarny – wygotowane olchowe szyszki, kora olchy, kora dębu, młode liście czarnego klonu, łupiny orzecha włoskiego*.

A jakie są Wasze sposoby na tworzenie kolorowych jajek?

* Źródło

Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Pinterest
Contact us

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *